Art. 1. 1. Ustawa określa warunki informowania pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji oraz zasady wyboru rady pracowników.

2. Przepisy ustawy stosuje się do pracodawców wykonujących działalność gospodarczą zatrudniających co najmniej 50 pracowników.

3. Przepisów ustawy dotyczących zasad wyboru rady pracowników i ochrony jej członków nie stosuje się do:

1) przedsiÄ™biorstw paÅ„stwowych, w których tworzony jest samorzÄ…d zaÅ‚ogi przedsiÄ™biorstwa;

2) przedsiÄ™biorstw mieszanych zatrudniajÄ…cych co najmniej 50 pracowników;

3) paÅ„stwowych instytucji filmowych.

4. W podmiotach, o których mowa w ust. 3, prawo do uzyskiwania informacji i przeprowadzania konsultacji przysługuje radzie pracowniczej.

Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) [1] (uchylony);

2) informowanie – przekazywanie radzie pracowników danych w sprawach dotyczÄ…cych pracodawcy umożliwiajÄ…cych zapoznanie siÄ™ ze sprawÄ…;

3) przeprowadzanie konsultacji – wymianÄ™ poglÄ…dów oraz podjÄ™cie dialogu miÄ™dzy pracodawcÄ… a radÄ… pracowników.

Art. 3. 1. W skład rady pracowników wchodzi u pracodawcy zatrudniającego, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2 pkt 1: [2]

1) od 50 do 250 pracowników – 3 pracowników;

2) od 251 do 500 pracowników – 5 pracowników;

3) powyżej 500 pracowników – 7 pracowników.

2. [3] (uchylony).

3. [4] (uchylony).

4. [5] (uchylony).

Art. 4. 1. [6] (uchylony).

2. [7] (uchylony).

3. [8] (uchylony).

4. [9] Członków rady pracowników u pracodawcy zatrudniającego:

1) do 100 pracowników – wybierajÄ… pracownicy spoÅ›ród kandydatów zgÅ‚oszonych na piÅ›mie przez grupÄ™ co najmniej 10 pracowników;

2) powyżej 100 pracowników – wybierajÄ… pracownicy spoÅ›ród kandydatów zgÅ‚oszonych na piÅ›mie przez grupÄ™ co najmniej 20 pracowników.

5. [10] (uchylony).

6. [11] (uchylony).

Art. 5. 1. Rada pracowników ustala z pracodawcą:

1) zasady i tryb przekazywania informacji i przeprowadzania konsultacji;

2) tryb rozstrzygania kwestii spornych;

3) [12] zasady ponoszenia kosztów zwiÄ…zanych z wyborem i dziaÅ‚alnoÅ›ciÄ… rady pracowników, w tym kosztów zwiÄ…zanych z wykonywaniem niezbÄ™dnych ekspertyz.

4) [13] (uchylony).

2. Rada pracowników może ustalić z pracodawcą w szczególności:

1) liczbÄ™ czÅ‚onków rady pracowników innÄ… niż okreÅ›lona w art. 3 ust. 1, nie mniej jednak niż 3 czÅ‚onków rady pracowników;

2) zasady pokrywania kosztów zwiÄ…zanych z pomocÄ… osób posiadajÄ…cych specjalistycznÄ… wiedzÄ™, z której korzysta rada pracowników;

3) zasady zwalniania od pracy czÅ‚onków rady pracowników w zależnoÅ›ci od liczebnoÅ›ci zatrudnionych pracowników.

3. Ustalenia, o których mowa w ust. 1 i 2, powinny zapewniać warunki informowania i przeprowadzania konsultacji co najmniej równe określonym w ustawie oraz uwzględniać interes pracodawcy i pracowników.

4. W przypadku niedokonania ustaleń, o których mowa w ust. 1 i 2, stosuje się przepisy ustawy.

Art. 6. [14] Koszty związane z wyborem i działalnością rady pracowników ponosi pracodawca.

Art. 7. 1. Liczbę zatrudnionych u pracodawcy pracowników ustala się na podstawie przeciętnej liczby zatrudnionych w ramach stosunku pracy w okresie ostatnich 6 miesięcy przed dniem powiadomienia o wyborach członków rady pracowników.

2. (uchylony).

3. W celu obliczenia przeciÄ™tnej liczby zatrudnionych w okresie ostatnich 6 miesiÄ™cy dodaje siÄ™ liczby zatrudnionych w kolejnych miesiÄ…cach i otrzymanÄ… sumÄ™ dzieli przez 6.

4. W celu obliczenia przeciÄ™tnej liczby zatrudnionych u pracodawcy dziaÅ‚ajÄ…cego krócej niż 6 miesiÄ™cy dodaje siÄ™ liczby zatrudnionych w kolejnych miesiÄ…cach i otrzymanÄ… sumÄ™ dzieli siÄ™ przez liczbÄ™ tych miesiÄ™cy.

5. Po osiÄ…gniÄ™ciu wielkoÅ›ci zatrudnienia, o której mowa w art. 1 ust. 2, pracodawca niezwÅ‚ocznie podaje tÄ™ informacjÄ™ do wiadomoÅ›ci pracowników w sposób przyjÄ™ty u danego pracodawcy.

Art. 8. 1. [15] Wybory członków rady pracowników organizuje pracodawca na pisemny wniosek grupy co najmniej 10 % pracowników, powiadamiając o terminie ich przeprowadzenia oraz terminie zgłoszenia kandydatów na członków rady pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy.

2. Powiadomienie, o którym mowa w ust. 1, następuje nie później niż na 30 dni przed dniem wyborów. Termin zgłoszenia kandydatów na członków rady pracowników wynosi 21 dni.

3. [16] (uchylony).

Art. 9. 1. Czynne prawo wyborcze przysługuje każdemu pracownikowi, z wyjątkiem pracowników młodocianych.

2. Bierne prawo wyborcze przysługuje pracownikowi, który przepracował u pracodawcy nieprzerwanie co najmniej rok, chyba że pracodawca działa krócej.

3. Bierne prawo wyborcze nie przysługuje pracownikowi kierującemu jednoosobowo zakładem pracy, jego zastępcy, pracownikowi wchodzącemu w skład kolegialnego organu zarządzającego zakładem pracy, głównemu księgowemu, radcy prawnemu oraz pracownikowi młodocianemu.

4. Do okresu pracy, o którym mowa w ust. 2, wlicza siÄ™ okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy, jeżeli zmiana pracodawcy nastÄ…piÅ‚a na zasadach okreÅ›lonych w art. 23¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, oraz w innych przypadkach, gdy na podstawie odrÄ™bnych przepisów nowy pracodawca staÅ‚ siÄ™ z mocy prawa stronÄ… w dotychczasowych stosunkach pracy.

Art. 10. 1. Wybory członków rady pracowników przeprowadza komisja wyborcza.

2. [17] Skład i zasady powoływania oraz tryb działania komisji wyborczej określa regulamin ustalony przez pracodawcę i uzgodniony z pracownikami wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy. W przypadku nieuzgodnienia regulaminu w terminie 30 dni od dnia jego przekazania regulamin ustala pracodawca, uwzględniając ustalenia dokonane w trakcie jego uzgadniania.

3. Wybory przeprowadza się w dniu roboczym, jeżeli jest to możliwe, na ogólnym zebraniu pracowników lub w inny sposób przewidziany w regulaminie, o którym mowa w ust. 2, nie później niż w terminie 30 dni od dnia jego ustalenia.

4. Wybory członków rady pracowników są bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym.

5. Wybory są ważne, jeżeli wzięło w nich udział co najmniej 50 % pracowników zatrudnionych u pracodawcy.

6. W przypadku gdy w wyborach nie wzięto udziału co najmniej 50 % pracowników, po upływie 30 dni od dnia tych wyborów przeprowadza się ponowne wybory, które uznaje się za ważne bez względu na liczbę pracowników, którzy wzięli w nich udział.

7. Członkami rady pracowników zostają kandydaci, którzy otrzymają kolejno największą liczbę głosów.

8. W przypadku gdy kandydaci na członków rady pracowników otrzymają równą liczbę głosów, a liczba miejsc pozostających do obsadzenia jest mniejsza od liczby tych kandydatów, wyboru członków rady pracowników dokonują ponownie pracownicy spośród tych kandydatów.

Art. 11. 1. Kadencja rady pracowników trwa 4 lata od dnia jej wyboru.

2. W terminie 30 dni od dnia wyboru członków rady pracowników pracodawca zwołuje pierwsze zebranie rady pracowników.

3. Zmniejszenie się liczby zatrudnionych pracowników poniżej liczby, o której mowa w art. 1 ust. 2, nie powoduje skrócenia kadencji rady pracowników.

4. Rada pracowników wybiera ze swojego grona przewodniczącego i uchwala swój regulamin.

5. Pracodawca jest obowiązany do powiadomienia pracowników o prawie do wyboru członków kolejnej rady pracowników co najmniej na 60 dni przed upływem kadencji rady pracowników.

Art. 12. 1. [18] Członkostwo w radzie pracowników ustaje w razie rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, zrzeczenia się funkcji lub wniosku w sprawie ustania członkostwa podpisanego co najmniej przez 50 % pracowników zatrudnionych u pracodawcy co najmniej przez 6 miesięcy.

2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, przeprowadza się wybory uzupełniające na zasadach określonych w art. 9 i 10.

3. [19] (uchylony).

4. [20] (uchylony).

Art. 13. 1. Pracodawca przekazuje radzie pracowników informacje dotyczące:

1) dziaÅ‚alnoÅ›ci i sytuacji ekonomicznej pracodawcy oraz przewidywanych w tym zakresie zmian;

2) stanu, struktury i przewidywanych zmian zatrudnienia oraz dziaÅ‚aÅ„ majÄ…cych na celu utrzymanie poziomu zatrudnienia;

3) dziaÅ‚aÅ„, które mogÄ… powodować istotne zmiany w organizacji pracy lub podstawach zatrudnienia.

2. Pracodawca przekazuje informacje w razie przewidywanych zmian lub zamierzonych działań oraz na pisemny wniosek rady pracowników.

3. Pracodawca przekazuje informacje w terminie, formie i zakresie umożliwiającym radzie pracowników zapoznanie się ze sprawą, przeanalizowanie tych informacji, a w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, przygotowanie się do konsultacji.

4. W sprawach, o których mowa w ust. 1, rada pracowników może przedstawić opinię; przyjęcie opinii wymaga zgody większości członków rady pracowników.

5. Każdy z członków rady pracowników może przedstawić zdanie odrębne, które powinno być przedstawione pracodawcy.

Art. 14. 1. Pracodawca prowadzi konsultacje z radą pracowników w sprawach, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 2 i 3.

2. Konsultacje powinny być prowadzone:

1) w terminie, formie i zakresie umożliwiajÄ…cym pracodawcy podjÄ™cie dziaÅ‚aÅ„ w sprawach objÄ™tych konsultacjami;

2) w zależnoÅ›ci od przedmiotu dyskusji, na odpowiednim poziomie kierowniczym;

3) na podstawie informacji przekazanej przez pracodawcÄ™ oraz opinii przedstawionej przez radÄ™ pracowników i zdania odrÄ™bnego czÅ‚onka rady pracowników;

4) w sposób umożliwiajÄ…cy radzie pracowników odbycie spotkania z pracodawcÄ… w celu uzyskania jego stanowiska wraz z uzasadnieniem odnoszÄ…cym siÄ™ do jej opinii;

5) w celu umożliwienia osiÄ…gniÄ™cia porozumienia pomiÄ™dzy radÄ… pracowników a pracodawcÄ….

3. Rada pracowników oraz pracodawca prowadzą konsultacje w dobrej wierze oraz z poszanowaniem interesów stron.

Art. 15. Przy wykonywaniu zadań rada pracowników może korzystać z pomocy osób posiadających specjalistyczną wiedzę.

Art. 16. 1. Rada pracowników oraz osoby, o których mowa w art. 15, są obowiązani do nieujawniania uzyskanych w związku z pełnioną funkcją informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, co do których pracodawca zastrzegł obowiązek zachowania ich poufności. Nieujawnianie uzyskanych informacji obowiązuje również po zaprzestaniu pełnienia funkcji, lecz nie dłużej niż przez okres 3 lat.

2. Pracodawca, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może nie udostępnić radzie pracowników informacji, których ujawnienie mogłoby, według obiektywnych kryteriów, poważnie zakłócić działalność przedsiębiorstwa lub zakładu, których dotyczą, albo narazić je na znaczną szkodę.

3. W przypadku uznania, że zastrzeżenie poufnoÅ›ci informacji lub ich nieudostÄ™pnienie jest niezgodne z przepisami ust. 1 lub 2, rada pracowników może wystÄ…pić do sÄ…du rejonowego – sÄ…du gospodarczego z wnioskiem o zwolnienie z obowiÄ…zku zachowania poufnoÅ›ci informacji lub o nakazanie udostÄ™pnienia informacji lub przeprowadzenia konsultacji.

4. W sprawach, o których mowa w ust. 3, stosuje siÄ™ odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postÄ™powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.³⁾) o rozpoznawaniu spraw z zakresu przepisów o przedsiÄ™biorstwach paÅ„stwowych i o samorzÄ…dzie zaÅ‚ogi przedsiÄ™biorstwa paÅ„stwowego, z wyÅ‚Ä…czeniem art. 691¹ § 2 i art. 691⁷. Zdolność sÄ…dowÄ… w tych sprawach majÄ… rada pracowników oraz pracodawca.

5. Sąd, na wniosek pracodawcy lub z urzędu, może, w drodze postanowienia, w niezbędnym zakresie ograniczyć prawo wglądu do materiału dowodowego załączonego przez pracodawcę do akt sprawy w toku postępowania sądowego, jeżeli udostępnienie tego materiału groziłoby ujawnieniem tajemnicy przedsiębiorstwa lub innych tajemnic podlegających ochronie na podstawie odrębnych przepisów. Na postanowienie sądu ograniczające prawo wglądu do materiału dowodowego zażalenie nie przysługuje.

6. Przepisy ust. 1–5 nie naruszajÄ… przepisów o ochronie tajemnicy okreÅ›lonych w przepisach odrÄ™bnych.

Art. 17. 1. Pracodawca nie może bez zgody rady pracowników wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z pracownikiem będącym jej członkiem w okresie jego członkostwa w radzie pracowników.

2. Pracodawca nie może bez zgody rady pracowników zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika będącego członkiem rady pracowników w okresie jego członkostwa w radzie pracowników, z wyjątkiem gdy dopuszczają to przepisy innych ustaw.

3. Pracownik będący członkiem rady pracowników ma prawo do zwolnienia od pracy zawodowej, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, na czas niezbędny do udziału w pracach rady pracowników, które nie mogą być wykonane poza godzinami pracy, w przypadku gdy nie korzysta ze zwolnienia z innego tytułu.

Art. 18. [21] Pracodawca w terminie 30 dni od dnia wyboru członków rady pracowników przez pracowników przekazuje ministrowi właściwemu do spraw pracy informacje dotyczące rady pracowników według wzoru stanowiącego załącznik [22] do ustawy.

Art. 19. 1. Kto wbrew przepisom ustawy:

1) uniemożliwia utworzenie rady pracowników,

2) nie podaje informacji, o której mowa w art. 7 ust. 5,

3) nie organizuje wyborów rady pracowników lub je utrudnia,

4) nie informuje rady pracowników lub nie przeprowadza z niÄ… konsultacji w sprawach okreÅ›lonych w ustawie lub utrudnia przeprowadzenie konsultacji,

5) dyskryminuje czÅ‚onka rady pracowników w zwiÄ…zku z wykonywaniem przez niego czynnoÅ›ci zwiÄ…zanych z informowaniem i przeprowadzaniem konsultacji

– podlega karze ograniczenia wolnoÅ›ci albo grzywny.

2. Członek rady pracowników lub osoba, o której mowa w art. 15, jeżeli w okresie, o którym mowa w art. 16 ust. 1, ujawnią dane, co do których pracodawca zastrzegł poufność,

podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny.

3. Ściganie wykroczenia, o którym mowa w ust. 2, następuje na wniosek pokrzywdzonego pracodawcy.

4. PostÄ™powanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 i 2, toczy siÄ™ na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postÄ™powania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz. 1148, z późn. zm.⁴⁾). W sprawach okreÅ›lonych w ust. 1 oskarżycielem publicznym jest inspektor pracy.

Art. 20. W ustawie z dnia 25 wrzeÅ›nia 1981 r. o samorzÄ…dzie zaÅ‚ogi przedsiÄ™biorstwa paÅ„stwowego (Dz. U. Nr 24, poz. 123, z późn. zm.⁵⁾) w art. 25 po ust. 1 dodaje siÄ™ ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Rada pracownicza przedsiÄ™biorstwa ma prawo do uzyskiwania informacji i przeprowadzania konsultacji zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz. U. Nr 79, poz. 550).”.

Art. 21. W ustawie z dnia 10 lipca 1985 r. o przedsiębiorstwach mieszanych (Dz. U. Nr 32, poz. 142, z 1986 r. Nr 12, poz. 72, z 1987 r. Nr 33, poz. 181 oraz z 1994 r. Nr 121, poz. 591) po art. 23 dodaje się art. 23a w brzmieniu:

„Art. 23a. Rada pracownicza ma prawo do uzyskiwania informacji i przeprowadzania konsultacji zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz. U. Nr 79, poz. 550).”.

Art. 22. W ustawie z dnia 23 października 1987 r. o przedsiÄ™biorstwie paÅ„stwowym „Porty Lotnicze” (Dz. U. Nr 33, poz. 185) w art. 35 po ust. 2 dodaje siÄ™ ust. 3 w brzmieniu:

„3. Rada pracownicza ma prawo do uzyskiwania informacji i przeprowadzania konsultacji zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz. U. Nr 79, poz. 550).”.

Art. 23. W ustawie z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiÄ…zywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczÄ…cych pracowników (Dz. U. Nr 90, poz. 844, z późn. zm.⁶⁾) w art. 5 w ust. 5 w pkt 6 kropkÄ™ zastÄ™puje siÄ™ Å›rednikiem i dodaje siÄ™ pkt 7 w brzmieniu:

„7) bÄ™dÄ…cemu czÅ‚onkiem rady pracowników lub okreÅ›lonym w porozumieniu, o którym mowa w art. 24 ustawy z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz. U. Nr 79, poz. 550), przedstawicielem pracowników uprawnionym do uzyskiwania od pracodawcy informacji i prowadzenia z nim konsultacji.”.

Art. 24. 1. Przepisów ustawy nie stosuje się do pracodawców, u których przed dniem wejścia w życie ustawy zostało zawarte porozumienie dotyczące informowania pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji zapewniające warunki informowania i przeprowadzania konsultacji co najmniej równe określonym w ustawie oraz uwzględniające interes pracodawcy i pracowników, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Do pracodawców oraz przedstawicieli pracowników uprawnionych zgodnie z porozumieniem, o którym mowa w ust. 1, do uzyskiwania informacji i prowadzenia konsultacji stosuje siÄ™ odpowiednio przepisy art. 15–17.

3. Każda ze stron porozumienia, o którym mowa w ust. 1, może złożyć drugiej stronie pisemne zastrzeżenie co do spełniania przez to porozumienie wymogów określonych w ust. 1.

4. W przypadku gdy w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia zastrzeżenia, o którym mowa w ust. 3, strony porozumienia nie uzgodnią wskazanych w nim zarzutów, porozumienie rozwiązuje się z mocy prawa. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.

5. Pracodawca, w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy, informuje ministra właściwego do spraw pracy o zawartym porozumieniu.

Art. 25. 1. Informację, o której mowa w art. 4 ust. 1 i 3, organizacja związkowa przekazuje pracodawcy w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

2. W przypadkach, o których mowa w art. 4 ust. 3 i 4, pracodawca w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy obowiązany jest do poinformowania pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy o prawie pracowników do wyboru rady pracowników i jej uprawnieniach.

3. W terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy pracodawca, o którym mowa w ust. 2, obowiązany jest do zorganizowania wyborów członków rady pracowników.

Art. 26. 1. Do dnia 23 marca 2008 r. przepisy ustawy stosuje się do pracodawców zatrudniających co najmniej 100 pracowników.

2. W okresie od dnia 24 marca 2008 r. do dnia:

1) 23 maja 2008 r. informacjÄ™, o której mowa w art. 4 ust. 1 i 3, organizacja zwiÄ…zkowa przekazuje pracodawcy;

2) 23 lipca 2008 r. w przypadkach, o których mowa w art. 4 ust. 3 i 4, pracodawca obowiÄ…zany jest do poinformowania pracowników w sposób przyjÄ™ty u danego pracodawcy o prawie pracowników do wyboru rady pracowników i jej uprawnieniach.

3) (uchylony).

Art. 27. Nie później niż do dnia 27 lutego 2007 r. Trójstronna Komisja do Spraw Społeczno-Gospodarczych dokona przeglądu stosowania niniejszej ustawy w celu przedłożenia rządowi koniecznych propozycji zmian między innymi na podstawie informacji, o których mowa w art. 18, oraz danych Centralnej Informacji o Działalności Gospodarczej i Głównego Urzędu Statystycznego.

Art. 28. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Za³. 1.

Załącznik do ustawy z dnia 7 kwietnia 2006 r. (poz. 550)

WZÓR INFORMACJI O RADZIE PRACOWNIKÓW